A2–B2 • klasy 7–8 i szkoły ponadpodstawowe • grammar in context • speaking • picture prompts • pytania i follow-up questions
Po co nam ta gramatyka? Słyszeliście takie pytania od uczniów? Bo ja w niektórych grupach słyszę je dość regularnie. I powiem wam, że zamiast walczyć z tą dociekliwością, po prostu zmieniłam podejście.
Tworząc ćwiczenia gramatyczne, zawsze szukam sytuacji, w których moi uczniowie po prostu potrzebują danej konstrukcji – po to, by coś przekazać, zapytać albo podzielić się własnym doświadczeniem. Świetnym przykładem jest zestawienie Present Perfect i Past Simple.
Zamiast zaczynać od wzorów, startujemy od zwykłej rozmowy:
Have you ever won a competition?
Kiedy ktoś odpowiada twierdząco, naturalnie pojawiają się kolejne pytania:
What competition did you win?
When did it happen?
How did you feel?
Najpierw pytamy o ogólne doświadczenie (do chwili obecnej), a potem przechodzimy do konkretnego wydarzenia i jego szczegółów. Właśnie to płynne przejście warto przećwiczyć z uczniami — również z tymi, którzy dobrze radzą sobie z wyborem czasu w testach pisemnych.
Od poprawnej formy do krótkiej rozmowy
W rozmowie uczeń jednocześnie słucha, wymyśla odpowiedź, dobiera słowa i buduje pytanie. Samo zapamiętanie konstrukcji nie zawsze wystarcza.
Dlatego lubię zaczynać od krótkiej wymiany:
A: Have you ever lost something important?
B: Yes, I have. I lost my phone last year.
A: Where did you lose it?
B: I left it on a bus.
A: Did you get it back?
B: Luckily, yes. Someone gave it to the driver.
Zanim przejdziemy do karty pracy czy podręcznika, pytam uczniów: W którym momencie ta rozmowa przechodzi od ogólnego doświadczenia do konkretnego wydarzenia? Potem sprawdzamy, jakich szczegółów chce dowiedzieć się osoba A.
Pytanie Have you ever lost…? otwiera temat. Odpowiedź I lost my phone last year osadza zdarzenie w zamkniętej przeszłości, więc wszystkie kolejne pytania o szczegóły (Where did you…?, Did you get…?) naturalnie wymagają już czasu Past Simple.
Ćwiczenie 1. Have You Ever? Tell Me More
To krótka aktywność na początek lekcji lub po ćwiczeniach kontrolowanych. Uczniowie pracują w parach: pytają o doświadczenie, a następnie poznają szczegóły jednego wydarzenia.
Polecenie dla uczniów:
Ask your partner about an experience. If the answer is yes, ask two follow-up questions. Listen and react.
Pytania do wyboru:
- Have you ever tried an unusual food?
- Have you ever won a competition?
- Have you ever lost something important?
- Have you ever performed in front of other people?
- Have you ever helped someone in a difficult situation?
- Have you ever learned a new skill?
Na początku można zostawić na tablicy krótki bank dopytań:
When did it happen?
Where were you?
Who were you with?
What did you do?
How did you feel?
Przykładowa rozmowa:
A: Have you ever tried an unusual food?
B: Yes, I have. I tried sushi last summer.
A: Where did you try it?
B: At a restaurant during my holiday.
A: Did you like it?
B: Yes, I did. It was really good!
Dopytanie powinno wynikać z odpowiedzi. Po informacji o jedzeniu pasuje Did you like it?, a po zgubieniu telefonu — Did you find it?
Jeśli odpowiedź brzmi No, I haven’t, uczniowie mogą wybrać inne pytanie lub rozmawiać o fikcyjnej postaci. W mocniejszej grupie usuwamy bank pytań i prosimy rozmówcę, aby dowiedział się czegoś, czego partner jeszcze nie powiedział.
Present Perfect to również skutek widoczny teraz
Rozmowy z Have you ever…? pozwalają ćwiczyć doświadczenia, ale warto pokazać uczniom także inne zastosowanie Present Perfect.
Wyobraźmy sobie dwie osoby stojące z walizkami przy zamkniętej bramce na lotnisku: They have missed their flight.
Nie interesuje nas jeszcze, kiedy dokładnie to się stało — patrzymy na sytuację, którą widzimy teraz. To informacja o wydarzeniu, którego skutek jest ważny teraz: nie mogą wejść na pokład. Gdy zaczynamy wyjaśniać, co do tego doprowadziło, przechodzimy do Past Simple:
They arrived at the gate twenty minutes ago.
Heavy traffic delayed their bus.
Ilustracja pomaga uchwycić ten związek: widzimy obecną sytuację, a potem odtwarzamy wcześniejsze wydarzenia.
Ćwiczenie 2: What Has Happened? Tell Me When
W tej aktywności uczniowie budują krótką wymianę: obecny skutek → konkretne wydarzenie w przeszłości. Wystarczy wyświetlić pytania i hasła. Nie trzeba przygotowywać ilustracji.
Polecenie dla uczniów:
Use the clues to answer both questions. Explain what has happened, then say when it happened.
| Sytuacja | Pytania | Podpowiedzi |
| Zgubione klucze | What has Ben lost? When did he lose them? | lose his keys • yesterday |
| Gotowa praca domowa | What has Mia finished? When did she finish it? | finish her homework • an hour ago |
| Spóźnienie na autobus | What has happened to Leo? When did he arrive at the bus stop? | miss the bus • ten minutes ago |
Przykładowe odpowiedzi:
Ben has lost his keys. He lost them yesterday.
Mia has finished her homework. She finished it an hour ago.
Leo has missed the bus. He arrived at the bus stop ten minutes ago.
Po pierwszej rundzie partner dokłada jedno pytanie pasujące do sytuacji:
Where did you last see your keys?
Was the homework difficult?
Why did you arrive late?
Uczniowie mogą wymyślić szczegóły. Ważne, aby odpowiedź pasowała do pytania i była spójna z wcześniejszą informacją.
Karty obrazkowe: 18 sytuacji na poziomach A2, B1 i B2
Na podobnym pomyśle oparłam zestaw Past Simple & Present Perfect — Picture Prompt Cards. W jednym e-booku znajdują się 18 kart: po sześć na poziomach A2, B1 i B2.
Każda karta zawiera ilustrację sytuacyjną, trzy pytania i trzy zestawy podpowiedzi. Do każdego poziomu przygotowałam klucz z przykładowymi odpowiedziami.
Na A2 uczniowie otrzymują więcej wsparcia w budowaniu zdań. Na B1 pracują z krótkimi wyrażeniami, a na B2 z pojedynczymi słowami kluczowymi.
Tematy zmieniają się wraz z poziomem. Na B1 pojawiają się między innymi koncert, zamówienie internetowe i projekt szkolny. Na B2 uczniowie rozmawiają o wymianie uczniowskiej, doświadczeniu zawodowym czy zmianach po niepowodzeniu. Karty pozwalają ćwiczyć doświadczenia, obecne skutki, dotychczasowe rezultaty oraz szczegóły zakończonych wydarzeń.
Chcesz rozwinąć te ćwiczenia o pracę z ilustracją? Zobacz pełny zestaw Past Simple & Present Perfect — Picture Prompt Cards A2–B2.
Najpierw pytania, potem podpowiedzi
Wyświetlając kartę, najpierw pokazuję ilustrację i trzy pytania. Dolną część z promptami zostawiam poza widokiem. Uczniowie mają chwilę, aby przyjrzeć się sytuacji, pomyśleć i spróbować odpowiedzieć samodzielnie.
Dopiero potem przesuwam kartę PDF w górę, żeby odsłonić podpowiedzi. W słabszej grupie robię to wcześniej. W mocniejszej mogę zostawić prompty ukryte do czasu porównania odpowiedzi.
Podpowiedzi pomagają rozpocząć wypowiedź, uzupełnić ją albo sprawdzić własny pomysł. Klucz również traktuję jako przykład. Jeśli uczeń proponuje inną odpowiedź, sprawdzamy, czy pasuje do pytania, ilustracji i zamierzonego znaczenia.
Kilka sposobów pracy z kartami
Rozmowa w parach. Jedna osoba zadaje pytania, druga odpowiada. Przy kolejnej karcie zamieniają się rolami. Po odpowiedzi rozmówca dodaje własne dopytanie.
Stacje zadaniowe. Grupy przechodzą między kartami. Przy każdej przygotowują odpowiedzi i wybierają jedno zdanie, w którym wyjaśnią użycie czasu.
Krótki zapis przed mówieniem. Uczniowie zapisują trzy hasła lub krótkie odpowiedzi, a następnie rozmawiają w parach. To pomocny etap, gdy potrzebują więcej czasu na przygotowanie wypowiedzi.
Podobna sytuacja z własnego życia. Po pracy z kartą pytamy o zbliżone doświadczenie, a następnie o konkretny moment. Uczniowie mogą też stworzyć historię fikcyjnej postaci.
Poproś uczniów o uzasadnienie
Po odpowiedzi warto czasem zatrzymać się na chwilę i zapytać:
What in the picture supports your answer?
Why have you chosen this tense?
Is the exact past time given?
How is the event connected to now?
Could another answer work? Why?
Uczeń może uzasadnić wybór prosto:
I used Past Simple because the question asks about last Saturday.
I used Present Perfect because the result is important now.
Sama obecność lub brak określenia czasu nie rozstrzyga każdej sytuacji. Dlatego wracamy do znaczenia: czy opisujemy zakończone wydarzenie, doświadczenie do teraz, czy rezultat związany z teraźniejszością?
Krótki feedback i kolejna rozmowa
Podczas pracy w parach warto zanotować kilka zdań do wspólnego omówienia. Jeśli pojawi się: I have tried sushi last Saturday, pytamy, czy uczeń mówi o doświadczeniu do teraz, czy o wydarzeniu z konkretnej soboty. Następnie prosimy o poprawienie zdania: I tried sushi last Saturday.
Po krótkim feedbacku uczniowie wracają do rozmowy z innym partnerem lub inną kartą. Dzięki temu od razu wykorzystują to, co właśnie omówiliśmy.
Dwa krótkie ćwiczenia z tego wpisu możesz wykorzystać na najbliższej lekcji. Jeśli chcesz kontynuować pracę z obrazem, pytaniami i stopniowo ograniczanym wsparciem, sięgnij po Picture Prompt Cards A2–B2.
A jeśli teraz pracujesz nad opowiadaniem historii, zajrzyj również do wpisu Past Simple vs Past Continuous w mówieniu. Storytelling na lekcji.
Dodaj komentarz