Na pewno macie takich uczniów, którzy podczas speakingu potrafią powiedzieć naprawdę dużo, a kiedy przychodzi do pisania, nagle wszystko zamyka się w jednym krótkim zdaniu.
- I like travelling.
- My best friend is funny.
- I like my school.
I właściwie… koniec.
Zdanie jest poprawne, uczeń odniósł się do tematu, ale informacji nadal jest bardzo mało. A właśnie z tym uczniowie często mają problem przed egzaminem ósmoklasisty: nie tyle z napisaniem pierwszego zdania, ile z jego rozwinięciem.
Co ciekawe, kiedy zaczynamy zadawać im dodatkowe pytania, okazuje się, że mają dużo więcej do powiedzenia. Potrzebują tylko podpowiedzi, w którą stronę pójść.
Dlatego na lekcjach warto ćwiczyć nie tylko pisanie całych e-maili, ale również rozwijanie pojedynczych zdań. To niewielka umiejętność, która może znacząco poprawić jakość wypowiedzi pisemnych.
Dlaczego rozwijanie zdań jest tak ważne na egzaminie ósmoklasisty?
W wypowiedzi pisemnej na egzaminie ósmoklasisty uczeń musi odnieść się do trzech podpunktów polecenia i odpowiednio je rozwinąć. Samo napisanie jednego zdania często nie wystarcza, żeby w pełni zrealizować dany podpunkt.
Wyobraźmy sobie, że uczeń ma opisać wycieczkę szkolną. Pisze:
START: I went on a school trip.
Informacja jest poprawna, ale czego się z niej dowiadujemy? Niewiele. Uczeń przekazał jedną informację, ale nie podał żadnych szczegółów. A teraz spójrzmy na rozwiniętą wersję:
UPGRADE: Last Friday, I went on a school trip to Kraków with my classmates. We visited a famous museum and had a great time together.
Pojawia się więcej szczegółów: kiedy, dokąd, z kim i co się wydarzyło.
Warto przy tym pamiętać, że rozwijanie treści nie oznacza automatycznie pisania dłuższych i bardziej skomplikowanych zdań.
Uczeń może rozwinąć informację prostym, poprawnym językiem. Na egzaminie liczy się zarówno realizacja polecenia, jak i spójność, zakres oraz poprawność środków językowych.
Dlatego zamiast powtarzać uczniom „Write more!”, wolę pokazać im, co konkretnie mogą dodać do swojej wypowiedzi.
1. Zadawaj pytania pomocnicze
To chyba najprostszy sposób, żeby pomóc uczniowi, który zatrzymuje się po pierwszym zdaniu. Zaczynamy od:
- START: I met my friend.
Następnie zadajemy kilka pytań:
- WHEN? – Kiedy?
- WHERE? – Gdzie?
- WHAT DID YOU DO? – Co robiliście?
- HOW DID YOU FEEL? – Jak się czułeś/czułaś?
Z jednego zdania może powstać:
Yesterday, I met my best friend at the shopping centre. We had lunch together and talked about our holiday plans.
Uczeń nie musiał używać trudnej gramatyki. Po prostu dodał informacje, które sprawiają, że jego wypowiedź jest bardziej konkretna.
Teacher Tip
Na początku wystarczą dwa pytania. Nie trzeba od razu wykorzystywać wszystkich. Z czasem uczniowie mogą samodzielnie wybierać, które szczegóły warto dodać.
2. Ćwicz schemat OPINION → REASON → EXAMPLE
Wielu uczniów potrafi wyrazić opinię, ale nie potrafi jej uzasadnić.
- I like English.
- The film was interesting.
- The trip was great.
Dobrym rozwiązaniem jest prosty schemat:
OPINION → REASON → EXAMPLE
Spójrzmy na przykład:
- START: I like learning English.
- REASON: I like learning English because I can communicate with people from other countries.
- EXAMPLE: For example, I sometimes use English when I play online games.
Zamiast jednej krótkiej opinii uczeń tworzy wypowiedź, w której wyjaśnia swoje stanowisko i podaje przykład. Taki sposób pracy przydaje się nie tylko podczas opisywania zainteresowań, ale także przy uzasadnianiu wyboru, przedstawianiu opinii czy opisywaniu wrażeń.
Teacher Tip
Wyświetl na tablicy trzy krótkie opinie i poproś uczniów, żeby do każdej dopisali tylko jedno zdanie zaczynające się od because. W kolejnym etapie dodaj for example. To szybkie ćwiczenie, które można wykonać nawet w pięć minut.
3. Pokaż różnicę między ogólnym opisem a konkretem
Uczniowie bardzo często sięgają po te same słowa: nice, good, bad, interesting, fun.
Oczywiście nie są one błędne. Problem pojawia się wtedy, gdy uczeń kończy na nich swoją wypowiedź.
- START: The concert was good.
Możemy zapytać:
- WHY? – Dlaczego?
- WHAT DID YOU LIKE MOST? – Co najbardziej ci się podobało?
- HOW DID YOU FEEL? – Jak się czułeś/czułaś?
UPGRADE:
The concert was amazing because the band played all my favourite songs. I especially enjoyed the final song, which everyone sang together.
W tym przykładzie uczeń nie tylko zastąpił good bardziej precyzyjnym określeniem. Dodał również szczegóły, które pomagają czytelnikowi zrozumieć jego opinię. I właśnie na tym warto się skoncentrować.
Teacher Tip
Poproś uczniów, żeby w swojej wcześniejszej wypowiedzi znaleźli trzy ogólne określenia, a następnie dopisali do nich konkretne informacje. Nie muszą od razu zmieniać całego tekstu.
4. Ucz łączenia myśli
Czasem uczniowie rzeczywiście piszą więcej, ale ich wypowiedź wygląda tak:
I went to the park. I met my friends. We played football. It was fun.
Wszystkie zdania są poprawne, ale tekst można uczynić bardziej płynnym. Spróbujmy:
Yesterday, I went to the park with my friends, and we played football for two hours. We had a great time, although we were really tired afterwards.
Warto stopniowo ćwiczyć wyrażenia takie jak:
because • so • when • while • although • which
Nie chodzi jednak o to, żeby uczeń w każdym zdaniu umieszczał kilka spójników. Lepiej nauczyć go świadomie łączyć informacje, niż zachęcać do budowania bardzo długich konstrukcji, w których łatwo o błędy.
5. Stosuj Sentence Upgrade
To sposób pracy, który szczególnie lubię wykorzystywać podczas krótkich ćwiczeń writingowych. Zamiast od razu prosić uczniów o napisanie całego e-maila, zaczynamy od jednego zdania.
START: I bought a new phone.
STEP 1 – ADD DETAILS
I bought a new phone last weekend.
STEP 2 – EXPLAIN WHY
I bought a new phone last weekend because my old one stopped working.
STEP 3 – MAKE IT BETTER
Last weekend, I finally bought a new phone because my old one stopped working. I’m really happy with it because it takes great photos.
W ten sposób uczniowie widzą, że rozwijanie zdań to proces. Nie muszą od razu napisać idealnej wypowiedzi. Mogą zacząć od prostego komunikatu i stopniowo dodawać do niego informacje.
3 szybkie ćwiczenia writingowe na lekcję
Nie trzeba poświęcać całej lekcji na rozwijanie zdań. Czasem wystarczy pięć lub dziesięć minut.
1. One Sentence, Three Upgrades (5 minut)
Wyświetl na tablicy: My school is great.
Poproś uczniów, żeby przygotowali trzy kolejne wersje wypowiedzi:
- UPGRADE 1: Dodaj szczegół.
- UPGRADE 2: Wyjaśnij dlaczego.
- UPGRADE 3: Podaj przykład.
Następnie uczniowie porównują swoje odpowiedzi w parach i zastanawiają się, która wersja najpełniej rozwija początkową informację.
Jak to wygląda w praktyce?
- START: My school is great.
- UPGRADE 1: My school is great because we have modern classrooms.
- UPGRADE 2: My school is great because we have modern classrooms and helpful teachers.
- UPGRADE 3: My school is great because we have modern classrooms and helpful teachers. For example, our English teacher often organises interesting projects.
2. Speak First, Write Better (5–7 minut)
Czasem najpierw proszę uczniów, żeby przez minutę porozmawiali w parach, odpowiadając na pytania pomocnicze. Dopiero później zapisują rozwiniętą wypowiedź. To szczególnie dobrze działa z uczniami, którzy potrafią dużo powiedzieć, ale blokują się przy pisaniu.
Niektórzy uczniowie potrzebują najpierw sformułować myśl ustnie, zanim spróbują ją zapisać. Warto jednak przypomnieć im, żeby w wersji pisemnej wybrali najważniejsze informacje z rozmowy.
3. Fix Your Own Writing (10 – 20 minut)
Wykorzystaj wcześniej napisane przez uczniów e-maile. Zamiast poprawiać wyłącznie błędy gramatyczne, poproś uczniów, żeby odnaleźli w swoich tekstach dwa bardzo krótkie zdania.
Do każdego z nich mają dopisać dodatkową informację, uzasadnienie lub przykład. Dzięki temu uczą się poprawiać własne teksty, a nie tylko wykonywać oderwane od kontekstu ćwiczenia.
Jak ćwiczyć rozwijanie zdań systematycznie?
Wszystkie te ćwiczenia można przygotować samodzielnie, zapisując krótkie zdania i pytania pomocnicze na tablicy. Jeśli jednak chcemy wracać do tej umiejętności regularnie, warto mieć pod ręką gotowy zestaw zdań z podpowiedziami. To główny powód, dla którego powstały karty Write Better – Sentence Upgrade Cards A2→B1.
Każda karta ma ten sam układ: START → MAKE IT BETTER → TOOLBOX.
W START uczeń dostaje jedno krótkie zdanie. W MAKE IT BETTER pojawiają się trzy pytania, które pomagają mu pójść dalej. Na dole jest TOOLBOX z podpowiedziami językowymi na poziomach A2 i B1.
Nie traktuję Toolboxa jako listy, którą uczeń musi wykorzystać. To po prostu podpowiedź. Uczeń, który potrzebuje wsparcia – korzysta. Jeśli nie – pisze po swojemu.
Wypróbuj Write Better na swojej lekcji
Jeżeli chcesz sprawdzić, czy taki sposób pracy sprawdzi się również u Twoich uczniów, zajrzyj do artykułu, w którym pokazuję przykładowe karty, opisuję sposoby ich wykorzystania i udostępniam darmowy SAMPLE.
Small changes make a big difference
Po pewnym czasie uczniowie zaczynają sami zadawać sobie pytania:
- Why?
- When?
- Where?
- Who with?
- How did I feel?
- What happened next?
- Can I give an example?
I właśnie wtedy widzę, że ten schemat zaczyna działać. Uczeń przestaje myśleć: Muszę coś jeszcze dopisać. Zaczyna myśleć: Jak mogę rozwinąć tę informację?
I o to mi chodzi najbardziej.
Small changes make a big difference.
Skomentuj